De paradox van balans: Waarom je juist moet durven wankelen.

Leven is een evenwichtsoefening,
waarbij het er op neerkomt om vooral veel je evenwicht te durven verliezen.
Niet om altijd in balans te zijn.

In mijn praktijk maar uiteraard ook in mijn privéleven zie ik veel mensen met een enorme gedrevenheid krampachtig vasthouden aan het vinden van balans en in evenwicht blijven.

We streven krampachtig naar een rimpelloos evenwicht tussen werk en privé, tussen inspanning en ontspanning, en tussen genot en discipline. Een extra taak op de to-do lijst.

De ironie is echter dat deze krampachtige zoektocht naar stabiliteit vaak net heel veel stress veroorzaakt en bovendien ons de nodige geluksmomenten en leermogelijkheden ontzegt.

De kracht van het wankelen

Wanneer we krampachtig proberen niet te vallen, ontzeggen we onszelf waardevolle leermogelijkheden. Juist in het wankelen liggen de kansen:

  • Je leert jezelf écht kennen buiten de gebaande paden.

  • Je kiest voor loyaliteit aan jezelf in plaats van aan het ‘perfecte plaatje’.

  • Er ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten, ideeën en vaardigheden.

 

“Het leven is geen statische toestand, maar een voortdurende evenwichtsoefening. Het verliezen van je balans is minstens zo belangrijk als het behouden ervan.”

 

In mei van dit jaar overleed mijn vader. Enkele maanden na een diagnose. En met vallen en opstaan leerde ik wankelen. Ik ben nog aan het oefenen, maar ik leerde wel dat ook heel hard wankelen ook bij het leven hoort en paradoxaal genoeg voor meer rust zorgt.

 

Wat de neurowetenschap ons leert over de ‘wipplank’

Deze nuchtere benadering wordt ondersteund door de neurowetenschap. Psychiater Anna Lembke legt in de reportage van VPRO Tegenlicht uit dat ons brein werkt als een wipplank:
1. Aan de ene kant zit plezier: gedreven door dopamine,
2. Aan de andere kant zit pijn: Onvermijdelijk ongemak

In onze huidige wereld van overvloed proberen we de wip constant aan de plezierkant naar beneden te drukken. We vluchten weg van elk ongemak, elke verveling en elke vorm van mentale pijn.

 

De wet van homeostase

Het gevolg is echter niet dat we gelukkiger of stabieler worden. Ons brein streeft namelijk altijd naar homeostase.
Wanneer we de plezierkant overbelasten, reageert ons systeem door “gremlins” aan de pijnkant van de wip te zetten om de balans te herstellen. Hoe harder we jagen naar een constante staat van euforie via externe prikkels, hoe zwaarder de weegschaal uiteindelijk doorslaat naar de kant van pijn.

 

Ruimte voor groei en innovatie

Echt evenwicht ontstaat dus niet door pijn te vermijden, maar door de confrontatie ermee aan te gaan. Door te durven wankelen en de momenten van onzekerheid, verdriet, falen of verveling toe te laten, geven we ons brein de kans om op een natuurlijke manier te herstellen.

Dit geldt ook voor de werkvloer:

  • Innovatie: Mogen wankelen zorgt voor beweging en vernieuwing.

  • Ontwikkeling: In onzekerheid leer je je grenzen en talenten kennen.

  • Psychologische veiligheid: Omring jezelf met collega’s en vrienden die jouw wankelen niet alleen tolereren, maar ook ondersteunen.

Laten we stoppen met het streven naar een statisch evenwicht. Laten we leren bewegen in de onbalans.

 

Investeer in je eigen veerkracht
In mijn praktijk help ik mensen de overstap te maken van overleven door controle naar echte mentale flexibiliteit.
Wil je hier actief mee aan de slag?

  • Schrijf je in voor een van onze cursussen over mentale gezondheid en balans.

  • Kies voor een individueel traject voor intensieve en persoonlijke begeleiding.