Re-integratie en burn-out: waarom je medewerker de telefoon mijdt

De nieuwe Belgische re-integratiewetgeving is onverbiddelijk: sneller schakelen, vaker praten en de band met de werkvloer strak houden.
Het doel is nobel, maar de praktijk is weerbarstig.

Want wat doe je als leidinggevende wanneer elke poging tot contact stuit op een muur van stilte? Voor een medewerker met een burn-out is het oplichten van jouw nummer op hun scherm vaak geen uitnodiging tot herstel, maar de trigger voor een acute paniekaanval.

In dit artikel duiken we in de psychologie achter het ‘verbroken contact’ en ontdekken we waarom de oorzaak van de stilte vaak al maanden vóór het eerste ziektebriefje ontstond.

De impact van de nieuwe Belgische wetgeving op verzuim

De nieuwe Belgische wetgeving rond re-integratie is duidelijk: we moeten sneller en vaker in dialoog gaan om langdurig zieken weer aan boord te krijgen. Er is een verplicht verzuimbeleid, verplichte procedure over hoe, wanneer en wie contact hebben met de afwezige werknemer.

Het doel? Voorkomen dat de band met de werkvloer verwatert, want we weten: hoe langer het contact verbroken blijft, hoe hoger de drempel voor terugkeer.

De paradox van verplicht contact bij mentale overbelasting

Bij wie uitvalt met mentale overbelasting, burnout of bore-out is het contact met de werkgever, leidinggevenden en collega’s een heikel punt.  Zowel voor wie op doktersadvies afstand neemt, als voor de leidinggevende.

Het is een slappe koord om op te dansen, en dat voelt iedereen goed aan. Helaas zullen procedures hier weinig aan veranderen. De voorspelbaarheid neemt toe dankzij de procedures en dat geeft een zekere rust door de duidelijkheid. Elke betrokkene weet wat er moet gedaan worden en hoe het hoort. Het is dus niet persoonlijk.

Waarom reageert een werknemer met burn-out niet op contactpogingen?

En dat, het is niet persoonlijk, is vaak net deel of zelfs oorzaak van het probleem.  Een burn-out ontstaat zelden in een vacuüm.

De chronische stress is al te vaak het gevolg van een manke relatie of communicatie die al maanden mank liep.

De impact van verstoorde werkrelaties op re-integratie

Veel burn-outs en bore-outs ontstaan niet door de takenlijst, maar door een onderlinge relatie die al maanden vóór het ziektebriefje mank liep.
“Ik heb het geprobeerd uit te leggen, maar er was geen tijd,” hoor ik vaak. Of: “Mijn expertise werd gewoon van tafel geveegd”.

Wat volgt, is een toelichting van een spanning en het gevoel van niet gehoord te worden die langzaam is gegroeid in het contact met de leidinggevende of collega’s. Het resultaat? Het nummer van de leidinggevende op het scherm van hun telefoon zien oplichten, zorgt voor een acute paniekaanval.

Als de verbinding weg is, voelt een verplicht contactmoment dan niet als steun, maar als een kille invuloefening.

En tegelijkertijd wordt ook het gemis van contact als bevestiging gezien van niet gezien te worden. “Zelfs geen kaartje, krijg ik. Zo onbelangrijk vinden ze me.”

Wat willen ze dan wel? Erkenning. Erkenning dat er het een en ander is misgelopen in de communicatie en erkenning.

Waarom we medewerkers niet als software of robots moeten behandelen

“Ja maar Hilde, ik ben toch hun therapeut niet?”
Nee. Liefst niet.

Wat wel nodig is heel simpel, namelijk echt menselijk contact. Dat krijg je echter niet in een procedure gegoten. Het vraagt wel aandacht.

Als iedereen onder druk staat en onze neurologie in overlevingsstand staat, is niemand nog in staat tot menselijke communicatie. Deze menselijke communicatie is dan weer noodzakelijk om onder te druk(te) recht te blijven.

Een werkklimaat waar expertise wordt erkend en waar tijd is voor dialoog, fungeert als een buffer tegen chronische stress. Als een werknemer zich gehoord voelt wanneer de druk oploopt, hoeft de spanning niet te muteren in de angst die we nu zo vaak zien bij langdurig zieken. We moeten durven benoemen dat een gebrek aan verbinding de grootste risicofactor is voor uitval.

Er is veel kritiek op A.I. en het gebruik ervan. Laat ons dan al starten met elkaar niet als robots of software te behandelen.

 

Hoe pak je communicatie bij re-integratie wél aan? Enkele uitdviezen uit de praktijk:

1. Erken het verleden Wees eerlijk over zaken die vóór de uitval misliepen.
2. Herstel eerst de veiligheid, niet de productiviteit. Start het contact niet met vragen over de duur van de afwezigheid of werkinhoud. Vraag “Wat heb je op dit moment van ons nodig?”.
3. Geef de regie (deels) terug
   Paniek ontstaat vaak door een gevoel van machteloosheid. Laat de medewerker bepalen hoe en wanneer het contact plaatsvindt ((bijvoorbeeld eerst via SMS of mail in plaats van bellen) en op welk tijdstip. Dit verlaagt de drempel en voorkomt de schrikreactie bij een oplichtend scherm.
4. Voorspelbaarheid: Spreek vaste, korte momenten af zodat de werknemer niet constant in spanning zit.
5. Stel de mens centraal, niet de procedure. Vraag “Hoe gaat het echt?”, niet “Wanneer kom je terug?”. Als consultant zie ik beide posities in de praktijk langskomen. Ik zie vaak dat leidinggevenden direct in de goedbedoelde ‘oplossingsmodus’ schieten. Bij mentale overbelasting is echter vaak ruimte en afstand nodig. Luister naar het verhaal van de werknemer, ook als dat pijnlijk is voor de organisatie, zonder direct in de verdediging te schieten.

 

Conclusie: Van verzuimbeleid naar vertrouwen: De sleutel tot succesvolle re-integratie

• Protocol geneest geen relatie. Een verplicht contactmoment zonder oprechte empathie is slechts een extra stressfactor.
• Angst is sterker dan de wet. Geen procedure kan de paniek wegnemen als het vertrouwen weg is.
• De telefoon is de graadmeter. Als een medewerker bang is voor je oproep, heb je geen verzuimprobleem, maar een vertrouwensprobleem.
• Luisteren is een investering. De tijd die je nu niet neemt, betaal je later in verzuimkosten.

 

Zet vandaag de stap naar een veerkrachtig werkklimaat:

• Zuurstof voor uitdagende tijden: Wil je als individu of leider leren hoe je rechtop blijft en verbindend communiceert onder druk? Schrijf je in voor de cursus ‘Zuurstof voor uitdagende tijden’ 

• Lezing op maat: Inspireer je volledige team of organisatie met een scherpe, menselijke blik op verzuim en re-integratie. Boek een lezing op maat om het gesprek over mentale veerkracht echt te openen.

• Persoonlijke consulting: Zoek je diepgaande begeleiding bij het herstellen van stress? Maak een afspraak voor een intake.